श्री देव वेतोबा...

नमस्कार मंडळी तर आज मी तुम्हांला सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एका देवास्थानाबद्दल माहित सांगणार आहे .

आणि त्या देवस्थानाच नाव आहे श्री वेतोबा देवस्थान हे देऊळ सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातल्या शिरोडा - आरवली या गावात स्थित आहे . हे देउळ  सर्वात मोठे पर्यटकांचे  आकर्षण आहे.

तुम्हाला वाचताना प्रश्न पडेल कि हा देव आहे कि भूत पण तुम्हाला तुमच्या प्रश्नांची उत्तरे पुढे पुढे  मिळतीलच.

तर असा हा वेतोबा ९ फूट २ इन्च उंच आहे उत्तरेकडे  मुख करून उभा आहे. सोबत उजव्या हातात तलवार तर डाव्या हातात अग्निपत्र घेऊन पंचक्रोशीतल्या गावकारांची रक्षन करण्यास समर्थपणे उभा आहे .

मंदिराच्या पवित्र स्थानावर, श्री  देव भूमय्या, , श्री देव रामपुरुष , श्री देव बाराचा  पूर्वस  (निराकरी) आणि श्री देव भावकई यांच्या मूर्तींनी विखुरलेली आहे.

मंदिरातील कोणतेही नवीन कार्य हाती घेण्यापूर्वी श्री देव वेतोबाची  संमती आणि आशीर्वाद मिळवण्याची एक परंपरा आहे, आणि कोणाच्या आयुष्यात  बाधा  किवा त्याच्या नियमित कामात येतात. भक्त आणि गावकर लोक अडचणीच्या काळात किंवा कोणतेही नवीन कार्य हाती घेण्याआधी त्यांचे आशीर्वाद घेतात .

'

वेतोबाचा  'कौल'

कोंकणात  देवाकडे कौल लावायची एक प्रथा आहे. एक प्रकारची पूजाविधी थोडक्यात , वैयक्तिक कौटुंबिक समस्येसाठी 'कौल' विशिष्ट वचने मागण्यासाठी डिझाईन करण्यात आले आहे. म्हणून, 'कौल' मध्ये 'सलाली' झाडाच्या 33 पानांचा वेतोबाच्या मूर्तीच्या ठराविक भागांमध्ये अडकलेल्या असतात,प्रत्येक पानाला विशिष्ट अर्थ असतो. आणि जे पान भातांसमोर वेतोबाच्या शरीरावरून खाली पडते त्याच साधक किंवा पुजारी भक्तांना मार्गदर्शन करतात.

17 व्या शतकाच्या सुरुवातीस वेतोबाचे मंदिर प्रथमच स्थापन झाले त्यावेळेपासून आजपर्यंतची ही परंपरा प्राचीन काळापासून चालू आहे. वेतोबा अचूक उत्तर देण्यास योग्य आहे कारण ते नेमके उत्तर देतात.

वेतोबाला विलायती केली (छोटी केली ) किवा घड ,पेढे ,लाडू , धोतर , उपरणं हे सर्व नैवैद्य म्हणून चढवला जात .

आरवली मध्ये केवळ उपलब्ध असलेल्या विशेष चामड्याचे एक चपलाचा एक जोड वेतोबाला चढवला जातो .

स्थानिक लोकांचे असे मानले आहे कि वेतोबा त्याच्या सुंदर गावातील काळजीवाहू आणि संरक्षक आहे .

आणि या नात्याने वेतोबा रोज रात्री त्या चपला परिधान करून पूर्ण पंचक्रोशीची फेरी मारतात.

भूतांचा राजा

आरवलीतील मंदिर मुळात वेताळाचे चे मंदिर आहे, भूतांचा राजा, पिशाच . भक्त व इतर दुष्ट अस्तित्व. शब्द 'वेताळ ' हा अर्थ सखोल अर्थाने रंगीत आहे. जर 'वेताळ ' शब्दाचा पहिल अक्षर वगळल तर बाकीचे दोन, मराठीत 'ताल' म्हणजे अर्थ संतुलन, बुद्ध किंवा बुद्धी. दुसरा वगळल्यास, उर्वरित दोन, 'वेल' म्हणजे 'वेळ'. आणि जर तिसरे वगळण्यात आले तर उरलेले दोन, 'वेत' म्हणजे पुढे आणणे.

भारतीय संस्कृतीत "बा" ला योग्य नावांशी जोडण्याची एक परंपरा आहे. बा चा अर्थ आदर आणि श्रद्धा दर्शवते.

जपान मध्ये हि अशी एक परंपरा आहे. गुजरात मध्ये हि आईला बा असे म्हटले जाते म्हणूनच वेताळ या नावामध्ये शेवटचे अक्षर बदलून त्याचे नाव वेतोबा असे ठेवण्यात आले .

उत्तर भारतात सुद्धा वेताळाची अनेक मंदिर     आहेत. पण तिथल्या देवतांच्या आणि कोकणच्या धारने मध्ये खूप फरक आहे. उत्तर भारतमध्ये शिवाचे भक्त  चरस, गांजा इत्यादी नैवैद्य म्हणून अर्पण करतात जे खूपच विकृत आहे .   आणि कोकणामध्ये वेतोबाला शुद्ध साखर ,पेढे ,केळी , इत्यादी शुद्ध नैवैद्य अर्पण केले जातात . शिवाय कोकणच्या वेतोबाला प्राण्यांची बळी देणे त्याने मारणे मान्य नाही .

तर मंडळी कसा वाटला कोकणचा वेतोबा आणि हा माझा त्यावरचा लेख ते मला कळवा तुमच्या comments द्वारे आणि कोकणच्या आरवली गावातल्या  या श्री देव वेतोबा ला नक्की भेट द्या .